صنعت توریسم

در دنیای امروز صنعت گردشگری یکی از مهمترین بخش‌هایی است که در اقتصاد هر کشور در زمینه اشتغالزایی و کسب درآمد می‌تواند تاثیرگذار باشد اگرچه وجود برخی نگرانی‌ها و دغدغه‌ها برای سرمایه‌گذاری و توجه به این حوزه با تردیدهایی مواجه شده است اما وجود جاذبه‌های طبیعی، اقلیم‌های متفاوت جغرافیایی به همراه میراث و تمدن بشری دست مایه‌های گرانقدری است که می‌تواند تحولات بنیادین در عرصه‌های مختلف به همراه داشته باشد.

استان گلستان با دارا بودن تمام قابلیت‌های ذکرشده در کنار تنوع قومی و نژادی می‌تواند به عنوان استان هدف گردشگری کشور مورد توجه قرار گیرد.

این استان با دارا بودن جاذبه‌های طبیعی و تاریخی متنوع و قابل توجه یکی از قطب‌های مهم گردشگری کشور به شمار می آید، اقلیم‌های مختلف و تنوع آب و هوایی در هر فصل از ویژگی‌های بارز استان گلستان است ولی با وجود این توانمندی‌ها، سهم استان از منابع درآمد گردشگری و جذب گردشگر بسیار ناچیز است.

استان گلستان به لحاظ موقعیت مکانی داشتن عناصر مهم جذب گردشگر چون مناظر طبیعی بدیع، آثار باستانی، تنوع اقلیمی و تمدن ریشه‌دار می‌تواند با تقویت صنعت به سمت اقتصاد گردشگری و تنوع بخشیدن به فعالیت‌های در این حوزه برای ایجاد این فرصت شغلی گام‌های بلند و استواری بردارد.

اما استان گلستان با وجود تمام قابلیت‌های ذکر شده مقصد کدام گردشگراست؟ شاید نخستین و ساده ترین پاسخ این باشد که گلستان مقصد همان گردشگرانی است که در طول سال به بهانه‌های مختلف به استان وارد می‌شوند. این بهانه می‌تواند تجارت صنعت، تفریح و تفرج و نهایتاً گذر و توقف کوتاه برای زیارت مرقد حضرت رضا(ع) باشد.

واقعیت این است که مقصد گردشگری برحسب اولویت‌های گردشگران در انتخاب مقصد برای سفر برحسب اهمیت نسبی وجود امکانات و ارائه خدمات مناسب در یک مکان و در مجموع مکان‌های بازدیدشده گردشگران معنی پیدا می‌کند.

گرایش و تمایل مسافرت به یک مکان می‌تواند آن مکان را در زمره مکان‌های بازدید شده گردشگران قرار دهد. به این ترتیب وجود گردشگران می‌تواند در تعیین بازار هدف و رونق مقصدهای گردشگران نقش داشته باشد.

یکی از محورهای توسعه استان گلستان در سند برنامه چهارم، توسعه صنعت گردشگری است. سیاست‌ها و خط مشی‌های تعیین شده در بخش گردشگری در این سند حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، شناسایی و جمع آوری مدارک و مستندسازی ابنیه‌ها و اماکن و محوطه‌های فرهنگی– تاریخی استان جهت ثبت در فهرست میراث فرهنگی کشور، تکمیل و توسعه پروژه‌های توسعه فضاهای گردشگری، توسعه فعالیت‌های فرهنگی، تبلیغاتی و آموزشی و نهایتاً تجهیز و توسعه زیربناها و زیرساخت‌های گردشگری است.


هدف‌های توسعه بخش گردشگری عبارتند از:

1- حداکثر رساندن سهم گردشگری در ایجاد فرصت‌های اشتغال

2- ایجاد بستر مناسب برای جلب مشارکت بخش‌های خصوصی، تعاونی و هدایت سرمایه‌های خصوصی برای توسعه فعالیت‌های گردشگری

3- انجام مطالعات در زمینه فراهم آوردن بستر مناسب جهت احداث زیرساخت‌های گردشگری

4- گسترش پژوهش‌های تاریخی، فرهنگی و تلاش در جهت شناسایی و مستندسازی آثار و ابنیه‌های تاریخی، فرهنگی، مذهبی

5- تلاش در جهت افزایش ماندگاری مسافران در استان به عنوان استان مقصد گردشگری

6- توسعه و ساماندهی گردشگری طبیعی، تاریخی، مذهبی، ورزشی، درمانی

7- برقراری یک نظام موثر شاخص جهت مدیریت منابع گردشگری براساس اصل

8- برقراری ارتباط میان کشورهای آسیای میانه به عنوان بازارهای هدف گردشگری توسعه پایدار

9- توسعه فن آوری اطلاعات و به کارگیری آن درصنعت گردشگری .

اینکه زمانی از ترافیک و اوج مسافر در عذاب هستیم و مکانی برای اقامت ایشان نداریم و زمانی هم به دلیل نبود مسافر تا مرز ورشکستگی پیش می‌رویم، نشان‌دهنده این است که تعریف درستی از اقامت در سفر نداریم.
   
در نوروز 90 بیش از 82 درصد سفرها توسط خودروهای شخصی انجام شده است و به گفته مسئولین ‌18 درصد سفرها نیز توسط وسایل نقلیه عمومی انجام شده است که نسبت به گذشته 10 تا 15 درصد افزایش داشته است. به گفته مدیر اتحادیه هتداران تهران این امار و ارقام در نگاه اول افزایش سفر را نشان می دهند درحالی که اگر تناسبی از آنها بگیریم شاهد کاهش سفر و تناسب 8 به یک خواهیم بود.
 
رجبعلی خسروآبادی در این خصوص گفت: متولیان گردشگری در اعلام آمار نفر-سفر، پلیس‌راه را مبناقرارداده‌اند درحالی که این آمار می تواند برای حوزه حمل و نقل قابل بررسی باشد درحالی که گردشگری به کسی گفته می‌‌شود که در مکانی اقامت داشته و ماندگار باشد.
 
به گفته وی مسافران ما نمی‌دانند از سفر خود چه هدفی دارند و قصد دارند در مسافرت چه انجام بدهند. از این روست که برای سفر و اقامت خود برنامه ریزی نمی کنند و اسباب سفر را جمع کرده سوار وسیله شخصی خود شده و سفر را آغاز می کنند.
 
خسروآبادی با اشاره به آمار 60 درصد اشغال هتل های 5 ستاره در فروردین 90 معتقد است: این آمار به معنای آن است که تعریف مناسبی از اقامت نداریم. زمانی از ترافیک و اوج مسافر در عذاب هستیم و مکانی برای اقامت ایشان نداریم و زمانی هم به دلیل نبود مسافران تا مرز ورشکستگی پیش می‌رویم.
وی از بی برنامگی مسافران، افزایش هزینه سفر به واسطه افزایش قیمت بنزین و... به عنوان زنجیره‌های متصل به هم نام ‌برد که سبب کاهش آمار اقامتی مسافران شده است.
 
بی‌برنامگی و عدم رعایت سیستم رزرواسیون در کشور سبب شده است که هتلداران و دیگر زنجیره‌های متصل به گردشگری در زمانهای پر رفت و امد سفر در ایران دچار مشکل شوند. به گفته وی مسافرانی که بدون برنامه به سفر می روند برنامه ریزی خاصی برای محل اقامت خود ندارند اینگونه است که هتل دار نیز با بی برنامگی مواجه می شود و این روند ادامه می یابد چراکه تمام عناصر سفر همانند یک زنجیره واحد به یکدیگر متصل هستند و بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند.

 درحال حاضر ایران برای کشورهای همسایه از جمله ترکیه، سوریه، عراق، ارمنستان، آذربایجان و امارات بیشتر از اینکه یک مقصد گردشگری باشد یک بازار محسوب می‌شود. کارشناسان، تبلیغات و قدرت بازاریابی کشورهای همسایه رامهمترین عامل برای جذب گردشگران ایرانی برشمرده اند.
 
احمدروستا کارشناس ارشد تبلیغات و بازاریابی بین المللی با اشاره به اینکه کشورهای همسایه با شناخت مخاطبان و سرمایه گذاری در مقاصد توریستی اقدام به بازاریابی و جذب گردشگر بیشتر می پردازند گفت: درحال حاضر بسیاری از افراد گردشگران دینی و مذهبی هستند که به سوریه وعراق مراجعه می کنند. همچنین گروه های مختلف و بسیاری از جوانان به کشورهایی چون ترکیه، ارمنستان گرایش به سفر پیدا می کنند و برخی نیز آسیای میانه را که در برگیرنده گردش های ارزان است انتخاب می کنند.
 
روستا افزود: واقعیت امر این است که گردشگر شرایط سفر را از ابعاد مختلف بررسی می‌کند و بعد اقدام به سفر می کند. در ترکیه به دلیل ارزان بودن سفر و مجموعه عواملی که برای گردشگر مهیاست گردشگر داخلی ترجیح می دهد آنجا را انتخاب کند تا سفر داخلی که نه تنها ارزان نیست بلکه خدمات مناسب و ایده‌آل هم عرضه نمی‌شود.
 
وی رقابت در زمینه گردشگری در میان کشورهای همسایه را بسیار ضروری عنوان کرد و گفت: درحال حاضر مسئله ای که به شدت در میان کشورهای همسایه به چشم می خورد از قافله رقابت عقب نماندن است. به طوری که ارتباط با مشتری بنا به نوع مخاطبان، انواع تفریح برای گردشگران در یک مسیر رقابتی مهیا می‌کنند و این امکان را به گردشگر می‌دهند تا داوطلبانه شرایط را ارزیابی و انتخاب کنند.
 
درحال حاضر بسیاری از گردشگران داخلی سفر به کشورهای همسایه از جمله ترکیه، سوریه، عراق، ارمنستان و امارات را به سفرهای داخلی ترجیح می دهند. به طوری که در ایام پیک سفر به دلیل ارزان و به صرفه بودن سفر، هتل‌های داخلی با تمام ظرفیت کار نکرده و بخش اعظم گردشگران ایرانی به کشورهای همسایه سفر می‌کنند.

منبع: خبرگزاری میراث فرهنگی

شورش محمد پور

برنامه‌ریزی توریستی ایران باید با شیوه‌ای نظام یافته انجام گیرد و بر اساس گرایش‌های گذشته، حال و آینده استوار باشد. بررسی پدیده‌ها و شناخت شیوه‌های تسلط و شرایط حاکم بر آنها در گذشته، چگونگی تحولات و دگرگونی‌های آنها را طی دوران‌های مختلف نشان می‌دهد و در تعین شرایط فعلی کمک‌های مؤثری می‌کند. شناخت وضع موجود نیز با اتکاء به حقایق عینی منجر به کشف تنگناها، مشکلات، موانع، نیازها، امکانات و سایر موارد مشابه می‌شود و پس از تجزیه و تحلیل یافته‌ها با شیوه‌ای علمی و منظم و با تکیه بر انعطاف‌پذیری، پویایی و توجه به اولویت‌ها و رسیدن به هدف‌های نهایی طرح، تنظیم‌یافته و با توجه به زمانبندی، اجرای آن صورت می‌گیرد.

در برنامه‌ریزی توسعه جهانگردی ایران ساختار نظام حکومتی با ایدئولوژی حاکم بر آن نقش مهم و به‌سزایی دارد و توجه به سیاست‌های کلی دولت در این زمینه راهگشا خواهد بود.

سیاستگذاری در صنعت جهانگردی ایران برای رسیدن به هدف‌های کلی و عمومی توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور است، از این رو برنامه‌ریزی کلی، بخشی که در سطوح بلند مدت، میان مدت و کوتاه مدت برای این صنعت انجام می‌گیرد، باید با دیگر فعالیت‌های اقتصادی از جمله صنعت و کشاورزی و خدمات هماهنگی لازم را داشته باشد و از ساختار اقتصادی حاکم بر کشور تبعیت کند.

آزادسازی اقتصادی امروزه به عنوان یکی از راه‌ حل‌های بحران اقتصادی ممالک رو به رشد جهان است. توصیه بانک جهانی نیز به کاربرد و استفاده از مکانیسم بازار آزاد در بسیاری از کشورهای جهان سوم موجب اصلاحات اقتصادی آنان شده است. به عنوان مثال کشورهای مالزی، سنگاپور، کره، تایوان، هنگ کنگ و ژاپن که همه در مقیاس گسترده‌ای به بازار آزاد تکیه دارند، همگی در حال ترقی‌اند، درآمد سرانه در این کشورها در اواخر سال 1970 از 700 دلار در مالزی شروع می‌شد و به 5 هزار دلار در ژاپن می رسد، در ایران نیز دولت به منظور حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی کشور و بنا به توصیه‌های بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول به تدریج تغییراتی در ساختار اقتصادی کشور به وجود آمده و مدتی است استفاده محدود از مکانیسم بازار به صورت تشویق بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری، حذف تدریجی سوبسیدها، کاهش مداخله در قیمت‌ها و نیز سودمندی استفاده از سرمایه‌های خارجی به رسمیت شناخته شده است، لیکن هنوز مفهوم آزادسازی اقتصادی برای بسیاری از مردم روشن نشده، بنابراین ضروری است دولتمردان و صاحب‌نظران از طریق رسانه‌های گروهی به بحث و بررسی بیشتری پیرامون آن بپردازند تا سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها در بخش‌های مختلف اقتصادی بر مبنای آن صورت گیرد.

برنامه‌ریزی برای توسعه صنعت جهانگردی نیز به دور از چنین سیاست‌هایی نیست، در این رابطه بخش خصوصی می‌تواند نقش عمده‌ای داشته باشد و با هماهنگی بخش دولتی و تبادل نظرها در زمینه مالی و کارشناسی به رونق آن بیفزاید.
یکی از دلایل ضعف و نارسایی موجود در صنعت جهانگردی ایران در این است که تعادلی بین گروه‌های توریستی که سالانه از مرزهای کشور خارج می‌شوند و جهانگردانی که از کشورهای خارج به ایران می‌آیند، وجود ندارد. تعداد مسافرینی که برای گذران اوقات فراغت به خارج از کشور می‌روند به طور متوسط بیش از ده برابر جهانگردانی است که کشورهایشان را به مقصد ایران ترک می‌کنند. چنین جریانی بیانگر این واقعیت است که شرایط لازم برای جلب توریست به داخل کشور وجود ندارد و اولویت‌های برنامه‌ریزی باید در جهت جلب نظر جهانگردان برای مسافرت به ایران باشد. برای بررسی راه حل‌های موجود در این زمینه باید از دیدگاه‌های مختلفی به صنعت جهانگردی ایران توجه کرد و برای هر کدام از آنها چاره‌اندیشی کرد و موانع را از سر راه برداشت.

نخستین نگرش به صنعت جهانگردی ایران برخورد سیاسی با آن است. دیدگاه نظام حکومتی کشور نسبت به این بخش از فعالیت‌های اقتصادی چگونه است؟ چه معیارهایی را می‌پذیرد و در اولویت قرار می‌دهد و تا چه حدی برای آن ارزش قائل است؟ این مسأله از دو بعد درون مرزی و برون مرزی قابل بررسی است. شناخت خط مشی دولت در ارتباط با سیاست‌های خارجی جهانگردی و سیاست‌های داخلی آن می‌تواند کمک مؤثری در برنامه‌ریزی باشد و در صورتی که متکی بر بنیادهای اصولی و اندیشمندانه باشد، یقینا" سهم عمده‌ای را در توسعه جهانگردی ایران خواهد داشت.

نگرش دوم به صنعت جهانگردی ایران برخورد علمی با آن است و در این مورد توجه به دو نکته حائز اهمیت است. امر آموزش و پژوهش و ضعف و نارسایی در یکی از آنها می‌تواند مسأله‌ساز بوده و مانع از رشد و توسعه جهانگردی کشور ‌شود. نگرش سوم به صنعت جهانگردی ایران نیز برخورد اجرایی با آن است. سیاست‌های اجرایی به گونه‌ای باید باشد که در کوتاه مدت بتوان به نتیجه رسید. برای انجام چنین اقدامی لازم است تغییراتی در ساختار اداری مربوط به امور جهانگردی صورت پذیرد و با تصویب قوانینی، موانع دست و پا گیر اداری را از سر راه برداشته و تسهیلات لازم را برای انجام تمامی امور فراهم آورد.

رواج و گسترش صنعت جهانگردی در ایران که سهم عمده‌ای در توسعه اقتصادی کشور خواهد داشت، امروز مبتنی است بر سرمایه‌گذاری در زمان حال به منظور افزایش درآمد بیشتر در آینده و بهترین کوشش هر کشور و هر ملت برای بسط و توسعه اقتصادی حجم سرمایه‌گذاری‌های آن است. از این لحاظ باید گفت هزینه‌های آموزشی، پژوهشی و اداری برای توسعه صنعت جهانگردی در ایران هم جنبه مخارج مصرفی دارد و هم جنبه سرمایه‌گذاری‌های تولیدی که حاصل و بهره آن در آینده آشکار خواهد شد. چرا که صنعت جهانگردی و مسافرت هنوز یکی از منابع مهم اشتغالزایی به حساب می‌آید، به طوری که به ازای ورود هر گرشگر پنج شغل جدید ایجاد می‌شود و صنعتی است که در کشورهای فقیر و ثروتمند مورد توجه قرار می‌گیرد و توانسته یک نفر از 9 نفر را در سراسر دنیا استخدام کند، به ویژه جهانگردی عاملی جهت زنده نگه داشتن سنت‌ها و آداب و رسوم گذشتگان و همچنین راهی برای تنش‌زدایی بین کشورها و ایجاد تفاهم، وفاق و صلح بین‌المللی است.

گردشگری و جابه جایی انسان‌ها ،علاوه بر تأثیرات عمیق فرهنگی و روحی به مثابه پلی قلمداد می‌شود که انسان‌ها، سرزمین‌ها و ملل مختلف را به یکدیگر مرتبط می‌سازد و موجبات استحکام و پیوندهای اجتماعی ملت‌ها را فراهم می‌سازد و در بسط و گسترش روابط جهانی نقش برجسته‌ای را ایفا می‌کند./104

منابع و مأخذ :
1-آئور لیوچی و دیگران،جهان در آستانه قرن بیست و یکم، ترجمه علی اسدی،پیشگام،1367
2-رضوانی، علی اصغر،( راهنمایان تورهای جهانگردی ) دانش جهانگردی ،شماره 6و7 مرکز آموزش عالی ایرانگردی و جهانگردی،1371
3-سازمان برنامه و بودجه،مدیریت فرهنگ و هنر و تربیت بدنی،صنعت جهانگردی در ایران1371
4-وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، مرکز تحقیقات و مطالعات ایرانگردی و جهانگردی،مروری کوتاه بر جهانگردی در ایران زمین،1370
5-مرکز آمزش عالی ایرانگردی و جهانگردی،نشریهآموزشی،شماره 5 (انستیتو جهانگردی و مدیریت هتل سالزبورگ(اطریش)،1372


منبع: lostring.ir